Άγιος Νικήτας Λευκάδας, το μυστικό της ονομασίας του

by Island Vibes

Όταν ακούμε την ονομασία Άγιος Νικήτας Λευκάδας, μας έρχονται στο μυαλό αυτόματα εικόνες. Θάλασσα, ήλιος, πλακόστρωτα σοκάκια, μαγαζιά, κόσμος, Αυγουστιάτικος παλμός.

Το χωριό στις 28 Μάη κάθε χρόνο γιορτάζει αλλά αυτό που δεν είναι ευρέως γνωστό, είναι από ποιόν ακριβώς «Άγιο Νικήτα» πήρε το όνομά του και ποιόν τιμά, καθότι στο ελληνικό εορτολόγιο γιορτάζονται συνώνυμοι άγιοι σε άλλες ημερομηνίες και στη συγκεκριμένη ημερομηνία θα πρέπει να ψάξεις πολύ για να βρεις το όνομά του.

Το μυστήριο και η ιστορία ξεκινούν χίλια και πλέον χρόνια πίσω, με τον επίσκοπο Χαλκηδόνος Νικήτα τον Α’, που ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στο ποίμνιό του και γνωστός για τις θεραπευτικές του ιδιότητες, καθώς και για το ότι μπορούσε να διώχνει τα «πονηρά» πνεύματα, σε βαθμό που ακόμα και μετά τον θανατό του τα λείψανα του φημολογούταν πως ήταν θαυματουργά! Ο επίσκοπος Νικήτας ο Α’, που από τα μοναχικά του χρόνια διακρίθηκε για την φιλανθρωπία του, τη βοήθεια των φτωχών και τη θαλπωρή των περιπλανώμενων, έζησε τον 8 ο αιώνα μ.Χ. , έγινε αρχιεπίσκοπος και προς το τέλος της θητείας του είχε ήδη αναδειχθεί ως άγια προσωπικότητα που υμνούταν σαν όσιος και θαυματουργός. Συνέπεσε χρονικά με την περίοδο των εικονομαχιών, όπου σαν σαφέστατος υποστηρικτής της διάσωσης των εικόνων και αντίπαλος των εικονομάχων, εκδιώχθηκε, βασανίστηκε και εξορίστηκε με αποτέλεσμα να καταλήξει στις αρχές του 9 ου αιώνα μ.Χ. Έτσι λοιπόν πήρε τον τίτλο και του «οσίου και ομολογητή».

Τα λείψανα του όπως προείπαμε είχαν θεραπευτικές και θαυματουργές ιδιότητες με αποτέλεσμα, μετά το θανατό του, να φυλαχθούν στη Χαλκηδόνα και αργότερα κατά την παρακμή της, να μεταφερθούν στη Μητρόπολη της Νικομήδειας. Λίγα χρόνια μετά και ενώ η φήμη του αγίου μεγαλώνει στα Σλαβικά κράτη ως τις ακτές της Αδριατικής αλλά και στη Ρωσική εκκλησία και ενώ οι εικονομάχοι έχουν ηττηθεί, τα λείψανα του αγίου πλέον Νικήτα μεταφέρονται στην Βενετία και απο εκεί ίσως ξεκινάει η αλληλουχία των γεγονότων που θα μεταφέρει το όνομα του αγίου στο όμορφο χωριό της Λευκάδας.

Στην περιοχή των Δαλματικών ακτών εκείνα τα χρόνια ξεκινούσε να διαδίδεται τόσο η ορθόδοξη πίστη, όσο και μετά την ήττα των εικονομάχων, η φήμη του Άγιου Νικήτα του επισκόπου Χαλκηδόνος. Παράλληλα από τα τέλη του 9ου αιώνα και ιδιαίτερα από τον 14ο αιώνα και μετά εμφανίζεται η «υπηρεσία» των stradioti, των μισθοφόρων δηλαδή στρατιωτών της περιοχής (διαφόρων εθνοτήτων: Σλάβοι, Αρβανίτες, Έλληνες κλπ.) που παρείχαν τις υπηρεσίες τους σε όποιο στράτευμα τις χρειαζόταν. Οι συγκεκριμένοι έμοιαζαν αρκετά με πρόσφυγες, καθώς στις διάφορες περιοχές που μετακινούνταν, έπαιρναν μαζί τις γυναίκες τους, τα παιδιά τους, αλλά ακόμα και τους ιερείς των τόπων τους, καθότι ορθόδοξοι Χριστιανοί, που είχαν σαν παράλληλη δραστηριότητα την ίδρυση ορθόδοξων εκκλησιών και κοινοτήτων στα μέρη που επιχειρούσαν. Η προσφορά τους εξαίρεται από τους Βενετούς, ιδιαίτερα στον Ενετουρκικό πόλεμο στα Ιόνια νησιά και η παρουσία τους καταγράφεται ως το τέλος του 18ου αιώνα.

Εκείνα τα χρόνια (17ος – 18ος αιώνας), στο Ενετοκρατούμενο νησί της Λευκάδας ήταν σε έξαρση τόσο ο πόλεμος με τους Τούρκους αλλά και μετέπειτα η πειρατεία, με αποτέλεσμα οι Βενετοί πολλές φορές να καλούν τους έμμισθους στρατιώτες για να προφυλάξουν τα παράλια του νησιού. Το λιμάνι στο μικρό χωριό ήταν από τα σημεία που ήθελαν να διασφαλίσουν, ενώ η περιοχή ήταν έρημη και οι τοπικοί κάτοικοι διέμεναν για λόγους προφύλαξης στα ορεινά χωριά. Έτσι το 1726 έχουμε την πρώτη επίσημη καταγραφή στο Ενετικό κτηματολόγιο του Νησιού, του χωριού σαν «Άγιος Νικήτας».
Στον τοπικό μύθο θρυλείται ότι το όνομα δόθηκε από μία εικόνα του αγίου που βρήκαν οι ντόπιοι στην παραλία και αφού ρώτησαν τις θρησκευτικές αρχές (καθότι δεν γνώριζαν τον εικονιζόμενο άγιο) έχτισαν ένα μικρό εκκλησάκι προς τιμήν του. Το πιο πιθανό σενάριο όμως είναι, το εκκλησάκι, να χτίστηκε από τους ίδιους τους στρατιώτες, που μένοντας για μικρό ή μεγάλο χρονικό διάστημα στην περιοχή, ήθελαν μία ορθόδοξη εκκλησία για να διατηρούν την πίστη τους και την αφιέρωσαν στον Άγιο Νικήτα, Αρχιεπίσκοπο Χαλκηδόνος, «όσιο και ομολογητή» που εδώ και εκατοντάδες χρόνια είχε αναγνωριστεί στη Σλαβική και Ρωσική ορθόδοξη εκκλησία.

Άξιο αναφοράς είναι, ότι οι κάτοικοι της περιοχής όταν εξαλείφθηκε η πειρατεία και άρχισε να κατοικείται πάλι το χωριό , στράφηκαν στο Άγιο Όρος για να πληροφορηθούν περαιτέρω λεπτομέρειες για τη δράση του πολιούχου Αγίου της περιοχής τους και να επεκτείνουν την εκκλησία που πήρε τη σημερινή της μορφή.

Έτσι λοιπόν και καθότι στα συναξάρια και στα συγγράμματα της Ρωσικής, της Σερβικής, της Ουκρανικής, της Βουλγαρικής και της Ρουμανικής ορθόδοξης εκκλησίας, ο Άγιος Νικήτας, επίσκοπος Χαλκηδόνος , είναι ο πρώτος και πολλές φορές μοναδικός Άγιος που γιορτάζει στις 28 Μάη, στη δική μας δεν έχει ακόμα «κατακτήσει» την ανάλογη θέση.

Ίσως με τη βοήθεια μας και με τη διάδοση της ιστορίας του και της εορτής του χωριού του τόπου μας καταφέρει τα επόμενα χρόνια να πάρει τη θέση που του αναλογεί και στο ελληνικό εορτολόγιο!

Την επόμενη φορά λοιπόν που θα επισκεφθείτε το γραφικότερο παραθαλάσσιο χωριό της Λευκάδας, μπείτε στον κόπο να ανάψετε ένα κεράκι στη μνήμη του Αγίου Νικήτα και να ρωτήσετε περαιτέρω πληροφορίες για την ιστορία του.

Island Vibes

Πηγή:Βιβλίο «Άγιος Νικήτας» του Αντώνη Περδικάρη, Εκδόσεις Αντ. Σταμούλη

You may also like